DOO (limited şirket) kurma adımları, belgeler, maliyet tablosu, oturum izni ve vergi sistemi. Sırbistan'da 10 yıldır Türk girişimcilere Türkçe hizmet veriyoruz.
Sırbistan, son yıllarda Türk girişimciler için öne çıkan stratejik bir iş merkezi haline geldi. İşte temel nedenler:
Sırbistan'da kurumlar vergisi yalnızca %15'tir. Türkiye'deki %25 oranıyla kıyaslandığında yıllık vergi tasarrufu önemli bir rekabet avantajı sağlar. Temettü vergisi ise %15 olup vergi anlaşmalarıyla daha da düşebilir.
Sırbistan, Avrupa Birliği'ne resmi aday ülkedir. AB üyeliği sürecinde birçok tercihli ticaret anlaşmasına taraftır. CEFTA, AB'yle SAA ve 46 ülkeyle serbest ticaret anlaşmaları kapsamında mal ihracat ve ithalatında gümrük avantajı sağlanır.
Belgrad, Orta ve Güneydoğu Avrupa'nın kavşak noktasında yer alır. Arnavutluk, Bosna, Bulgaristan, Hırvatistan, Macaristan, Romanya ve Kuzey Makedonya ile sınır komşusudur. Hem Türkiye'ye hem AB'ye yakın konum lojistik maliyetleri düşürür.
Belgrad'da ofis kirası İstanbul'un 4-5 katı daha ucuzdur. Nitelikli İngilizce konuşan yazılım geliştiricileri, pazarlama uzmanları ve muhasebeciler Batı Avrupa fiyatlarının çok altında çalışmaktadır. Çalışan maliyetleri şirket için önemli bir avantaj sağlar.
APR (Sırbistan İş Tescil Ajansı) başvurusundan sonra şirket 5–7 iş günü içinde tescil edilir. Tüm hazırlık ve noter işlemleriyle birlikte toplam süreç genellikle 2 haftayı geçmez. Online başvuru seçeneği de mevcuttur.
Sırbistan'da aktif bir şirketi olan yabancı uyruklu kişiler geçici oturum izni alabilir. Oturum izni bir yıllık verilir ve yenilenek sürdürülür. Aile üyeleri de bağımlı statüsünde oturum izni alabilir.
Sırbistan'da iki temel şirket türü arasında seçim yapacaksınız. Türk girişimciler için genellikle DOO daha avantajlıdır.
| Kriter | DOO (Drustvo s Ogranicenom Odgovornoscu) Limited Sirket |
Preduzetnik Tavsiye Sahis Firmasi |
|---|---|---|
| Kisisel sorumluluk | Sinirli — sadece sermaye kadar | Sinırsız — tüm kisisel varliklarla |
| Minimum sermaye | 100 RSD (yaklasik 1 Euro) | Sermaye zorunlulugu yok |
| Kuruluş süresi | 5–7 is günü | 3–5 is günü |
| Kuruluş maliyeti | Yaklasik 200–300 Euro | Yaklasik 50–100 Euro |
| Vergi sistemi | Kurumlar vergisi %15 + Temettü vergisi %15 | Gelir vergisi %10 (düz oran) |
| Oturum izni | Evet, sirket sahibi olarak | Evet, isletici olarak |
| Yabancı ortak | Tam izinli, ek kisit yok | Tam izinli |
| Kurumsal itibar | Yüksek — B2B ve ihracat icin ideal | Orta — kücük isletmeler icin uygun |
| Muhasebe yükü | Daha fazla — aylık raporlama zorunlu | Daha az — basitlestirilmis muhasebe |
| Tavsiye edilen profil | Yabancı uyruklu yatirimcilar, ortakliklar, ihracatcilar | Serbest çalisanlar, küçük hizmet isletmeleri |
Her adım detaylı açıklandı. EXT olarak bu sürecin tamamında Türkçe refakat ediyoruz.
İlk adım, iş modelinize uygun şirket türüne karar vermektir. Yukarıdaki karşılaştırma tablosunu inceleyin. Yabancı uyruklu girişimciler, B2B hizmet verenler ve ihracatçılar için DOO (Drustvo s Ogranicenom Odgovornoscu) standart tercihtir.
Şirketin faaliyet alanını (delatnost), yönetici bilgilerini ve kayıtlı adres bilgilerini bu aşamada belirleyin. Sırbistan'da kayıtlı bir iş adresi zorunludur. EXT virtual office hizmeti sunmaktadır.
Seçtiğiniz şirket adının başka bir işletme tarafından kullanılmadığını doğrulamanız gerekir. APR'nin online arama aracını (pretraga.apr.gov.rs) kullanarak isim uygunluğunu kontrol edebilirsiniz.
Şirket adı Latinice harflerle yazılmalıdır. Türkçe özel karakterler (ş, ı, ğ, ç, ö, ü) kullanılamaz. Yerine Latin alfabe karşılıklarını kullanın. Örneğin "Yildiz DOO" gibi.
DOO için Osnivački Akt (Kuruluş Senedi) belgesi hazırlanır. Bu belgede şirket adı, kayıtlı adres, faaliyet konusu, ortakların adları ve sermaye payları yer alır. Tek ortaklı DOO kuruluşunda Odluka o Osnivanju belgesi yeterlidir.
Belge Sırpça hazırlanmalıdır. Yabancı uyruklu ortaklar için notere apostille onaylı pasaport kopyası sunulması gerekir. Türkiye'de alınan pasaport apostillesi için Türk noterinden veya kaymakamlıktan işlem yaptırabilirsiniz.
Kuruluş belgeleri, Sırbistan'da yetkili (ovlasceni) bir noterde tasdik ettirilmelidir. Yabancı uyruklu ortakların bizzat notere gelmesi ya da yetkili vekil aracılığıyla işlemi yaptırması gerekir.
Noter ücreti genellikle 5.000–15.000 RSD (yaklaşık 43–130 Euro) arasında değişir. EXT Technologies, Türkçe konuşan noter ve hukuk bürosu referansı sağlamaktadır.
APR (Agencija za Privredne Registre), Sırbistan'daki tüm şirket tescil işlemlerini yürüten devlet kurumudur. Online (aportal.apr.gov.rs) veya fiziksel başvuru yapılabilir.
Başvuru için gerekli belgeler: noter tasdikli kuruluş senedi, kimlik belgesi kopyaları, kayıtlı adres belgesi ve APR ücret ödemesine ait dekont. Başvuru ücreü yaklaşık 3.960 RSD (yaklaşık 34 Euro) olup yıllara göre değişebilir.
APR, tüm belgeler eksiksizse başvurudan sonra 5–7 iş günü içinde Rešenje (tescil kararı) ve MB (matični broj) şirket numarasını verir.
APR tescilinden sonra Poreska Uprava (Vergi Dairesi)'ne başvurarak şirkete PIB (Poreski Identifikacioni Broj — Vergi Kimlik Numarası) alınır. Bu numara olmadan fatura kesilemez ve banka hesabı açılamaz.
Çoğu zaman APR, PIB başvurusunu otomatik başlatır; ancak bazı durumlarda vergi dairesine ayrıca başvuru gerekebilir. PIB genellikle APR tescilinden sonraki 3–5 iş günü içinde alınır.
PIB alındıktan sonra bir Sırbistan bankasında şirket hesabı (tekuci račun) açılır. Popüler seçenekler: Raiffeisen Bank, UniCredit, Banca Intesa, NLB, OTP Bank. Bazı bankalar yabancı uyruklu kuruculara özel ek belge isteyebilir.
Hesap açılışında şirket tescil belgesi, PIB, kurucu kimlik belgesi ve imza sirküleri gereklidir. Temel sermaye (minimum 100 RSD) bu hesaba yatırılır. İşletme hesabı genellikle 3–7 gün içinde aktif hale gelir.
Şirket kurucusu ve çalışanlar için PIO Fond (Emeklilik ve Sosyal Güvenlik) ile RFZO (Sağlık Sigortası) kaydı yaptırılması zorunludur. Maaş alan her çalışan için sosyal sigorta primleri aylık olarak ödenir.
Türk girişimciler için önemli: Sırbistan'da kurucu olarak şirketinizde yönetici sıfatıyla aktif çalışıyorsanız kendinizi de sosyal sigortaya kaydetmeniz ve aylık prim ödemeniz gerekmektedir. Bu prim aynı zamanda sağlık sigortanızı da kapsar.
Sırbistan'da tüm B2B ve B2G işlemler için SEF (Sistem e-Faktura) zorunludur. Devlet kurumları veya diğer şirketlerle iş yapıyorsanız kağıt fatura kabul edilmez; tüm faturalar elektronik ortamda kesilmelidir.
SEF kaydı ve portalın kullanılması ilk başta karmaşık görünebilir. EXT muhasebe ekibimiz SEF sisteminizi sıfırdan kurmakta ve fatura işlemlerinizi yönetmektedir. Bu hizmet aylık muhasebe paketimize dahildir.
Sırbistan mevzuatı gereği tüm şirketlerin lisanslı muhasebeci (ovlasceni racunovodja) çalıştırması zorunludur. Muhasebeci aylık KDV bildirimleri, yıllık bilanço, maaş bordroları ve diğer yasal raporlamaları hazırlar.
EXT Technologies, Türkçe muhasebe hizmeti sunmaktadır. Türk girişimcilerin hem Türkçe hem de Sırbistan mevzuatına hakim bir muhasebeciyle çalışması, özellikle ilk yıllarda büyük kolaylık sağlar. Aylık paketlerimiz 4.900 RSD'den başlamaktadır.
Tüm devlet harçları, noter ücretleri ve danışmanlık dahil gerçekçi maliyet tahmini.
Sermaye yatırımı dahil değildir. DOO için minimum 100 RSD sermaye yeterlidir.
Sosyal sigorta primleri maaş seviyesine göre değişir. Yalnızca kurucu aktif çalışmıyorsa önemli ölçüde düşer.
Sırbistan'da şirket sahibi olan yabancı uyruklu kişiler geçici oturum iznine başvurabilir. Süreç görece hızlı ve basittir.
Türk girişimcilerin bilmesi gereken temel vergi oranları ve kurallar.
| Prim Türü | İşveren Payı | Çalışan Payı | Toplam |
|---|---|---|---|
| Emeklilik (PIO) | 10% | 14% | 24% |
| Sağlık Sigortası (RFZO) | 5.15% | 5.15% | 10.3% |
| İşsizlik Sigortası | 0.75% | 0.75% | 1.5% |
| TOPLAM | 15.9% | 19.9% | 35.8% |
Bu hataların her biri para cezasına, oturum izninin iptaline veya şirket kapatmaya kadar gidebilir.
Sırbistan'a giriş yaptıktan sonra 30 gün içinde oturum izni başvurusu yapılmazsa yasadışı ikamet statüsüne düşülür. Bu durum para cezasına, sınır dışı edilmeye ve ileriki başvurularda olumsuz sicile yol açar.
Birçok Türk girişimci maliyet kesmek amacıyla ucuz yerel muhasebeci tercih eder. Ancak iletişim sorunları, yanlış vergi beyannameleri ve kaçırılan son tarihler uzun vadede çok daha büyük maliyetlere yol açar. Ceza faizleri ve vergi denetimi riski yükselir.
2022'den itibaren Sırbistan'da B2B ve B2G işlemlerde kağıt fatura geçersizdir. Birçok yeni kurulan şirket SEF (Sistem e-Faktura) kaydını ihmal eder veya geç yapar. Elektronik fatura olmadan devletle veya büyük şirketlerle iş yapmak imkansızdır.
Kağıt üzerinde şirket kurup Sırbistan'a taşınmayan bazı girişimciler şirketi fiilen hareketsiz bırakır. Sırbistan'da hareketsiz şirketler için yine de yıllık beyanname, asgari sosyal sigorta primlerinin ödenmesi ve muhasebe yükümlülükleri devam eder. Bu zorunlulukları yerine getirmeyenler ağır cezayla karşılaşır.
Sırbistan'da şirket kurup Türkiye'de de gelir elde eden girişimciler zaman zaman her iki ülkede birden vergi yükümlüsü haline gelebilir. Türkiye-Sırbistan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bu durumu büyük ölçüde çözse de vergi ikametgahı planlamasını doğru yapmak gerekir.
APR'ye başvuru yapıldıktan sonra 5–7 iş günü içinde şirket tescil belgesi çıkar. Belge hazırlama ve noter tasdikiyle birlikte toplam süreç 10–14 gün sürer. EXT Technologies ile çalışırsanız tüm süreci sizin adınıza koordine ediyoruz ve gecikme riskini en aza indiriyoruz.
Evet. Türk vatandaşları yabancı uyruklu girişimci olarak Sırbistan'da DOO veya Preduzetnik kurabilir. Sırbistan hukuku bu konuda yabancı uyruklu girişimcilere Sırp vatandaşlarıyla eşit haklar tanımaktadır. Ek kısıt veya özel izin gerekmemektedir.
Belge hazırlama ve sunma aşamasında fiziki varlık kesinlikle gerekli değildir. Ancak noter tasdiki için bizzat gelmeniz ya da noter huzurunda düzenlenmiş vekaletname ile EXT Technologies aracılığıyla temsil edilmeniz gerekmektedir. Banka hesabı açılışı için de genellikle bizzat gelmeniz istenir. Çoğu müşterimiz tek bir Belgrad ziyaretiyle tüm süreci tamamlamaktadır.
Evet. Sırbistan'da aktif bir şirketi olan yabancı uyruklu kişiler, şirket kuruluşundan sonra geçici oturum iznine başvurabilir. Oturum izni 1 yıl geçerli verilir ve yenilenebilir. Eş ve çocuklar da bağımlı statüsünde oturum iznine başvurabilir. Detaylı bilgi için oturum izni rehberimize bakabilirsiniz.
DOO (limited şirket), kişisel varlık koruması sağlar; şirketin borçları için kurucu kişisel malvarlığıyla sorumlu tutulmaz. Kurumsal itibar ve B2B iş ilişkileri açısından güçlüdür. Preduzetnik (şahıs firması) ise kurulumu daha basit ve ucuzdur; ancak tüm borçlar için kişisel sorumluluğunuz devam eder. Yabancı uyruklu girişimciler için DOO genellikle daha uygundur.
Sırbistan'da kurumlar vergisi oranı %15'tir. Bu oran, şirketin yıllık net kârı üzerinden hesaplanır. Türkiye'nin %25 oranıyla karşılaştırıldığında ciddi bir avantaj sağlar. Kâr dağıtımı sırasında ayrıca %15 temettü vergisi uygulanır; ancak Türkiye ile vergi anlaşması kapsamında bu oran düşürülebilir.
Hayır, her şirket KDV mükellefi olmak zorunda değildir. Yıllık ciro 8 milyon RSD'yi (yaklaşık 68.000 EUR) aşarsa KDV tescili zorunlu hale gelir. Bu eşiğin altındaki şirketler gönüllü olarak KDV mükellefi olmayı seçebilir. Standart KDV oranı %20, indirimli oran ise %10'dur.
Evet. Sırbistan mevzuatına göre tüm şirketlerin lisanslı muhasebeci (ovlasceni racunovodja) ile çalışması zorunludur. Muhasebeci; aylık KDV beyannameleri, eFaktura işlemleri, maaş bordroları ve yıllık bilanço hazırlığından sorumludur. EXT Technologies Türkçe muhasebe hizmeti vermektedir.
Sırbistan henüz AB üyesi değildir; ancak resmi aday ülke statüsündedir. AB ile imzaladığı SAA (İstikrar ve Ortaklık Anlaşması) kapsamında pek çok mal ve hizmet kategorisinde tercihli gümrük tarifelerinden yararlanılmaktadır. AB ülkelerine ihracat yapmak için ilave kısıt yoktur; ancak tam üyelik haklarından yararlanılmaz.
Devlet harçları, noter ücretleri ve danışmanlık dahil kurulum maliyeti yaklaşık 200–320 Euro arasındadır. Bu oldukça düşük bir rakamdır. Aylık devam eden maliyetler (muhasebe, virtual office, sosyal sigorta) yaklaşık 330–455 Euro olarak hesaplanabilir; ancak kurucunun aktif çalışmadığı durumlarda sosyal sigorta primleri bu rakamı önemli ölçüde düşürür.
Evet. Sırbistan Vergi Dairesi'nin ePorezi platformu üzerinden vergi beyannameleri online olarak verilebilir. eFaktura sistemi de tamamen dijital ortamda çalışmaktadır. Muhasebeciler müşterileri adına tüm bu platformları yönetebilir ve beyannameleri elektronik imzayla gönderebilir.
Evet. EXT Technologies, Belgrad'da faaliyet gösteren ve Türk girişimcilere özel Türkçe muhasebe, oturum izni danışmanlığı, sigorta ve hukuki destek hizmeti sunan bir ekiptir. Sıfırdan şirket kurma sürecinden yıllık muhasebe yükümlülüklerine kadar tüm aşamalarda Türkçe destek alabilirsiniz.
Aylık KDV beyannameleri, eFaktura yönetimi, maaş bordroları ve yıllık bilanço hazırlığı.
Başvuru belgelerinin hazırlanması, MUP randevu takibi ve yenileme işlemleri.
Sağlık sigortası, iş yeri sigortası ve sorumluluk sigortası çözümleri.
Formü doldurun — Türkçe konuşan danışmanımız 1 iş günü içinde sizi arar. İlk danışmanlık tamamen ücretsizdir.